что такое улым на татарском

айдан төшкән кебек — сло́вно (как, бу́дто, то́чно) с луны́ свали́лся

айны айга ялгау (ялгап бару) — своди́ть концы́ с конца́ми

ай ычкынды (балык) — ой, сорвала́сь (ры́ба)

ай-й, авырта! — ой, бо́льно!

ай-й, җылан! — ой-й, змея́!

ай, бәреләсең! — ой (ой-ой), уда́ришься!

ай, рәхмәт, улым, бүләгең өчен — ой (ай-ай), спаси́бо, сыно́к, за пода́рок

ай, өлгерерсең микән? — ой (ох), успе́ешь ли? ой, вря́д ли успе́ешь

ай хәйләкәр дә инде — ну и хитёр (хитре́ц) же; а́х ты хитре́ц!; ай да хитре́ц! хитёр! ну и ну!

ай куркак, ай куян йөрәк! — ай да трус, ну и за́яц трусли́вый!

ай гөл-гөл, сайрый былбыл талның тармакларында (песня) — ой вы, цветы́, пою́т соловьи́ на ве́тках-ветвя́х

ай былбылым, вай былбылым — солове́й мой, солове́й

ай җаный, вай җаный — ой ты ми́лый, ой люби́мый

ай Аллам (ай Аллакаем; ай Аллакай гынам) — Бо́же ты мой

«ай» дип җибәрү (кую) — о́йкать, о́йкнуть, о́хать, о́хнуть

2 бәй

бозау бәеннән ычкынган — телёнок освободи́лся от при́вязи; телёнок отвяза́лся

бүрек бәе — тесёмка ша́пки

алъяпкыч бәе — завя́зка фа́ртука

бәй йокла, улым, син йокла — ба́ю-ба́й, усни́, сыно́чек, ты усни́

әлли-бәлли, бәлли-бәй — ба́ю-ба́юшки-баю́

бәй, син һаман китмәдеңмени әле? — ба, ты ра́зве не ушёл ещё?

3 гү

күгәрчен гөрли гү-гү — ворку́ет го́лубь гу-гу́

улым көлә, гү-гү килә — сын мой смеётся, лепе́чет, гули́т

4 канат

корыч канат — стально́й кана́т

канатта бию — та́нец на кана́те

ярканат канатлары — кры́лья лету́чей мы́ши

күбәләк канатлары — кры́лья ба́бочки

күгәрчен канаты — крыло́ го́лубя

самолёт канаты — крыло́ самолёта

чуртанның йөзү канаты — плавни́к щу́ки

җил тегермәненең канатлары — кры́лья ветряно́й ме́льницы

«Ракета»ның су асты канатлары — подво́дные кры́лья «Раке́ты»

тәрәзә капкачының канатлары — ство́рки око́нных ста́вней

чаналар канатлары белән бер-берсенә бәрелештеләр — са́ни сту́кнулись друг о дру́га отво́дами

бинаның уң канаты — ле́вое крыло́ зда́ния

полкны фронтның әле бер канатына, әле икенчесенә күчерделәр — полк перебра́сывали то на одно́ крыло́ фро́нта, то на друго́е

политик оешманың уң канаты — пра́вое крыло́ полити́ческой организа́ции

канат астына алу — брать (взять) под своё кры́лышко

канат астына алучы — покрови́тель, защи́тник

канат астына керү — обрести́ покрови́теля, защи́тника; найти́ подде́ржку (у кого-л.)

канат бирү — окрыля́ть, воодушевля́ть

канат җәю — расправля́ть кры́лья

канат кагу — ра́доваться

канат очы тиеп үтү — заде́ть немно́го

канат салындыру — опусти́ть кры́лья

канат үсү — окрыля́ться, воодушевля́ться

канатын каеру (сындыру, кисү, өзү) — подреза́ть/подре́зать, подсе́чь кры́лья (кому-л.)

5 тәүге

тәүгесе безгә мәгълүм түгел — то, что бы́ло в пе́рвый раз, нам неизве́стно

6 тирә

тирә ап-ак — всё вокру́г белым-бело́

минем тирәмдә — вокру́г меня́

кызлар тирәсендә йөрү — увива́ться вокру́г де́вушек

күл тирәсендә — по кра́ю (кра́ем) о́зера; по окру́жности о́зера

безнең бу тирәдә — в на́шей зде́шней ме́стности, в на́шей окру́ге; в на́ших края́х

бәхәсләр әдәбият тирәсендә бара — спо́ры иду́т относи́тельно (вокру́г) литерату́ры

үтенечем улым тирәсендәрәк иде — моя́ про́сьба была́ насчёт сы́на

Источник

Что такое улым на татарском

Имньын улымжо йӧршеш кӧргыш пурен. [/i]С. Чавайн.[/i] У лошади бока совсем ввалились (букв. вошли вовнутрь)

Смотреть что такое «улым» в других словарях:

Ещё до войны (повесть) — У этого термина существуют и другие значения, см. Ещё до войны. Ещё до войны Жанр: повесть Автор: Виль Липатов Язык оригинала: русский Публикация: 1971 … Википедия

Липатов — Виль Владимирович (1927, Чита – 1979, Москва), русский прозаик. Окончил исторический ф т Томского ун та экстерном. Литературный дебют Липатова как прозаика – публикация на страницах журнала «Юность» рассказов «Двое в тельняшках» и «Самолётный… … Литературная энциклопедия

Сибирскотатарский язык — Проверить нейтральность. На странице обсуждения должны быть подробности … Википедия

зур — с. 1. Күләме, микъдары буенча гадәтидән олы, артык; киресе – кечкенә. Сан ягыннан гадәтидән артык, күп. Ишле, күп кешесе булган 2. Көче, барышы яки тәэсире буенча гадәтидән артык, көчле. Киң колачлы, масштаблы зур көрәшләр. Тирән, нык нигезле… … Татар теленең аңлатмалы сүзлеге

ул — I. и. 1. Ата ананың ир баласы 2. Ир затындагы яшь буын ил уллары сакта тора 3. Кайда да булса туган, торучы яки нин. б. милләт вәкиле булган уңай характерлы, танылган кеше татар халкының батыр улы А. Матросов. Кем яки нәрсә белән дә булса тыгыз… … Татар теленең аңлатмалы сүзлеге

ычкыну — 1. Кидерелгән, эләктерелгән, ялганган, ябыштырылган, тоткан җирдән чыгу, салыну, төшү; өзелеп, аерылып китү. Бәйләгән әйбернең күзе өзелеп сүтелә башлавы турында оекның күзе ычкынган 2. Тотылган, эләккән, бәйләнгән җирдән кинәт котылу, аралану,… … Татар теленең аңлатмалы сүзлеге

Источник

мәгълүмәт

1 мәгълүм

тарих буенча (тарихта) мәгълүм кешеләр — изве́стные (по) исто́рии лю́ди

мәгълүм бер ритм белән эшләү — рабо́тать в определённом ри́тме

мәгълүм артистыбыз — наш знамени́тый арти́ст

мәгълүм язучы — популя́рный писа́тель

синең җылы хисләрең миңа мәгълүм — мне изве́стны твои́ тёплые чу́вства

ишәкнең фигыле иясенә мәгълүм — (погов.) пова́дки осла́ знако́мы его́ хозя́ину

мәгълүм булу — де́латься, сде́латься изве́стным, выясня́ться; быть (станови́ться/стать) изве́стным

мәгълүм булганча — как изве́стно

мәгълүм булмаган — неизве́стный, незнако́мый

мәгълүм дәрәҗәдә — в изве́стной сте́пени, до изве́стной сте́пени

мәгълүм итү — де́лать, сде́лать изве́стным, извеща́ть, оповеща́ть, дава́ть знать; доводи́ть до све́дения

мәгълүм ки. — как изве́стно. изве́стно, что.

мәгълүм түгел — неизве́стно, не в ку́рсе; незнако́мо

2 мәгълүмат

укытучы тирән мәгълүмат бирә — учи́тель даёт глубо́кие зна́ния

яхшы мәгълүмат алу — получи́ть хоро́шее образова́ние

кыйммәтле мәгълүмат — це́нные све́дения

кулымдагы мәгълүматларга караганда — по име́ющимся в рука́х да́нным

3 мәгълүматлы

мәгълүматлы һәм тәрбияле яшьләр — образо́ванная и воспи́танная молодёжь

мәгълүматлы кеше — ра́звитый челове́к

ботаника буенча мәгълүматлы кеше — све́дущий в бота́нике челове́к

һәр яктан мәгълүматлы — разносторо́нне осведомлённый, широко́ образо́ванный

4 намәгълүм

намәгълүм кеше — незнако́мый челове́к; незнако́мец

намәгълүм урыннар — неве́домые (неизве́стные) места́

5 мәгълүматлылык

аның мәгълүматлылыгы күпләргә билгеле — его́ осведомлённость изве́стна мно́гим

6 валлаһе-әгъләм

7 гайре мәгълүм

8 нәгъләт

9 мәгълүм

10 мәгълүмат

11 мәгълүматлы

12 нәгъләт

13 мәгълүм

14 мәгълүмат

15 мәгълүматлаштиру

16 мәгълүматли

17 тору

әнә багана тора — вон стои́т столб

сакта тору — стоя́ть на часа́х, быть в положе́нии часово́го

постта тору — стоя́ть на посту́, быть постовы́м

алда зур эшләр тора — пе́ред на́ми стоя́т больши́е дела́ (зада́чи)

биш километр(да) тору — отстоя́ть в пяти́ киломе́трах

авыл су буенда тора — дере́вня нахо́дится во́зле воды́

куйган җирендә торыр — бу́дет находи́ться там, куда́ ты поста́вил (положи́л)

урыныннан тору — подня́ться с ме́ста

бер минут торма — ни на мину́ту не заде́рживайся

озак торган бал — до́лго храни́вшийся мед

юмартта мая тормас — (посл.) у ще́дрого запа́сы не сохраня́тся (не залежа́тся)

авылда тору — жить в дере́вне

торырга килү — прие́хать, что́бы прожива́ть

берәү дә туа белми, тора белә — (посл.) никто́ не зна́ет от рожде́ния, а познаёт, живя́ (про́живши)

гомер буе ярлы тордылар — всю жизнь они́ жи́ли бе́дно

улым белән киленем әйбәт торалар — мой сын и сноха́ живу́т хорошо́

сак астында тору — находи́ться под надзо́ром

тынычлыкта тору — пребыва́ть в поко́е

моңсулыкта тору — быть, пребыва́ть в тоскли́вости

мәсьәлә болай тора — вопро́с обстои́т (вот) так

эшнең шулай торуы — тако́е состоя́ние дел

(фәлән) карашта тору — приде́рживаться тако́го-то мне́ния

тиешле югарылыкта тора — находи́ться на до́лжной высоте́

йомшак тору — быть мя́гким, выка́зывать мя́гкое отноше́ние

отряд 30 кешедән торган — отря́д состоя́л из тридцати́ челове́к

әсәрнең биш бүлектән торуы мәгълүм — изве́стно то, что произведе́ние состоя́ло из пяти́ разде́лов

дуслык ярдәмләшүдән тора — дру́жба состои́т во взаимопо́мощи

дуслар өчен торам — стою́ за друзе́й

бармы бездә милләт өчен торган кеше? — есть ли у нас челове́к, кото́рый бо́рется за на́цию?

тынычлык өчен торабыз — отста́иваем мир

кырык сум торуы мәгълүм — изве́стно то, что сто́ит со́рок рубле́й

бер галим мең наданга тора — оди́н учёный сто́ит ты́сяч неве́жд

бер соратуга килми, ике соратуга тормый — (погов.) по пе́рвое сватовство́ не выхо́дит (за́муж), а второ́го сватовства́ не сто́ит

бөтенесе үзеңнән тора — всё зави́сит от тебя́ самого́

мәсьәлә Әхмәтнең килүеннән тора — вопро́с упира́ется в прие́зд Ахме́та

вәгъдәдә тору — вы́полнить обеща́ние

дусларым арта тора — мои́ друзья́ всё прибыва́ют, мои́ друзья́ умножа́ются

син уйлый тор, мин җыена торам — ты пока́ поду́май, а я тем вре́менем пособеру́сь

ишектән салкын керә дә тора — из двере́й (вот доса́да) всё вре́мя ду́ет ветеро́к

сөйлисең дә торасың бер сүз — без конца́ говори́шь одно́ и то же

күрә торып һәлакәткә бару — (гля́дючи) идти́ на ве́рную ги́бель

белә торып әйтмәү — зна́я (зна́ючи), не сказа́ть

коралы була торып — име́ючи (име́я) да́же ору́жие

тирең кипми торып, су эчмә — пре́жде чем не пообсо́хнешь от по́та, не пей холо́дной воды́

белми торып, сүз әйтмә — не зна́я (в чём де́ло), не говори́

күп белә торган — мно́го зна́ющий

туры әйтә торган кеше — челове́к, говоря́щий напрями́к (пра́вду)

эшли торган ат — рабо́тающая (рабо́чая) ло́шадь

ул колхозда эшли торгандыр — он, наве́рно, рабо́тает в колхо́зе

үзе белә торгандыр — сам, наве́рное, зна́ет

ни уйлый торгандыр инде — нея́сно, что он ду́мает

торган идем — ( песня) я, быва́ло, кача́ла ве́рбы во дворе́; я, быва́ло, спра́шивала, каки́м быва́ет дитя́ печа́ли

ул бездә эшли торган булган — говоря́т, он часте́нько рабо́тал у нас

әби сөйли торган булган — ещё ба́бушка (говоря́т) расска́зывала

ул бездә озак-озак утыра торган булды — он стал подо́лгу заси́живаться у нас

яшеренеп тору — притаи́ться и ждать

хәбәрләшеп тору — регуля́рно осведомля́ться друг о дру́ге; всё вре́мя сообща́ться, извести́ться

яңгырлар явып тора — дожди́ иду́т всё вре́мя (с переры́вами)

авырып торам — немно́жко боле́ю

эшкә ярап тора — пока́ годи́тся для рабо́ты

яңгыр бөркеп тора — чу́точку мороси́т дождь

карап та тормады — не стал да́же смотре́ть

авырып та тормыйча — ни чу́точки не боле́я

безнеңчә аңламый дип торам — я-то ду́мал, что он не понима́ет по-на́шему

мин сине шәһәрдә дип торам — я-то полага́л, что ты в го́роде

караңгы дип тормадылар — не ста́ли заде́рживаться из-за темноты́

авыр дип тормыйча — невзира́я на тру́дности

чыгып китәргә торганда — то́лько собира́лся бы́ло вы́йти

кузгалыш башланырга тора — вот-вот начнётся восста́ние

ул инде кайтырга тора — он уже́ пригото́вился е́хать домо́й

18 аннан-моннан

аннан-моннан сорашып җыйган мәгълүмат — све́дения, со́бранные путём расспро́сов (у) кого́ попа́ло

аннан-моннан җыелган сезонлы эшчеләр — сезо́нные рабо́тники, собра́вшиеся кто отку́да; сезо́нники, кото́рые собрали́сь из (с) ра́зных (вся́ких) мест

материалны аннан-моннан ташып әмәлләгән сарай — сара́йчик, сколо́ченный из материа́ла, со́бранного где попа́ло

19 анык

анык билгеләмә бирү — дать то́чное определе́ние

бурыч бик анык — зада́ча преде́льно ясна́

анык программа — конкре́тная програ́мма

анык икмәк — гаранти́рованный хлеб

анык мәгълүм факт — то́чно изве́стный факт

анык күз алдына китерү — представля́ть (себе́) я́сно

максатны анык билгеләү — определи́ть свою́ цель чётко

анык хәтерләү — по́мнить отчётливо

чыганакларны анык күрсәтү — указа́ть исто́чники то́чно (чётко, я́сно)

20 атнаныкы атнага

атнаныкы атнага теркәп барыла торган мәгълүмат — све́дения, кото́рые регистри́руются (регуля́рно) в ту же неде́лю

См. также в других словарях:

мәгълүм — 1. Билгеле, билгеле булган, гадәттәге, таныш 2. МӘГЪЛҮМЕҢ, МӘГЪЛҮМЕГЕЗ – Белгән, таныш кешегез … Татар теленең аңлатмалы сүзлеге

мәгълүмәт — 1. Аң белем, белем, гыйлем 2. Хәбәр, материал. Белешмә … Татар теленең аңлатмалы сүзлеге

мәгълүмәтле — 1. Белемле, укыган, күп белә торган 2. Нәрсәдән дә булса хәбәрдар … Татар теленең аңлатмалы сүзлеге

намәгълүм — иск. кит. Билгесез … Татар теленең аңлатмалы сүзлеге

нәгъләт — иск. кит. Ләгънәт … Татар теленең аңлатмалы сүзлеге

белем — 1. Фикерләү алымнарының, фән яки практика белән расланган төп фикер һәм хөкемнәрнең хәтердәге эзлекле җыелмасы. Мәгълүмәт яки мәгълүмәтләр системасы. Нин. б. фән яки эшчәнлек өлкәсендә мәгълүмәтлелек, укымышлылык 2. Нин. б. иҗтимагый нормалар… … Татар теленең аңлатмалы сүзлеге

прогноз — 1. Фәнни мәгълүмәт нигезендә берәр вакыйганың, эш хәлнең, күренешнең үсеше һәм булачак нәтиҗәсе турында алдан әйтү 2. Метеорологик мәгълүмәткә таянып, киләчәк көннәрдәге һава торышын алдан билгеләү 3. Авыруның ничек узуына карап аның ни белән… … Татар теленең аңлатмалы сүзлеге

таныклык — 1. Шаһитлык, шаһит; танык, гуаһ булу 2. Гуаһлык, шаһитлык; берәр вакыйга турында шунда булган кешенең мәгълүмәте. Гомумән берәр нәрсә турында анык мәгълүмәт 3. Шәхеснең иҗтимагый хәлен, белемен, һөнәрен, дәрәҗәсен яки берәр хокукын күрсәтеп һәм… … Татар теленең аңлатмалы сүзлеге

Глеб — м. – имя собств., др. русск. Гълѣбъ, Изборн. Свят. 1073 г.; см. Соболевский, РФВ 64, 178. Заимств. из др. сканд. Guðleifr, др. шв. *Guðlēfr; см. Соболевский, там же; Фасмер, RS 6, 211. Ср. также др. русск. собств. Улѣбъ из др. сканд. Ǫleifr. Св … Этимологический словарь русского языка Макса Фасмера

круглый — укр. круглий, цслав. крѫглъ, болг. кръгъл, сербохорв. о̀ кру̑гао, ж. о̀кругла, словен. krogǝl, чеш. okrouhly, польск. okrągɫy. От круг (см.) … Этимологический словарь русского языка Макса Фасмера

Источник